wo 18-9 zon en sneeuw
Yvonne was 's-nachts haar tent kwijt. De tent stond er nog wel maar ze wist niet meer welke van haar was.
's-Morgens vroeg was het nog berenkoud; het had behoorlijk gevroren. De tenten zaten onder de rijp. Na het ontbijt kwam gelukkig het zonnetje erbij. Toen moesten die natte tenten ingepakt worden, vreselijk koude vingers. Om warm te worden speelden we een frisbee-spelletje. Rond 10 uur vertrokken we. Onderweg zagen we schitterende panorama's en hadden we een fotostop vlakbij Bayn Zag (de rode rotsen waar wij op de heenweg gestopt zijn).
In Bolgan gestopt om benzine te tanken en werd er een sneeuwpop gemaakt door een aantal van ons die geen last hadden van koude vingers. Daarna naar een bron om water te halen. Daarna gingen we alsnog op pad naar zandduinen die we de dag ervoor vanwege de sneeuw gemist hadden. Schitterend mooi met sneeuw op de kam, en behoorlijk hoog. Er stond een Mongool uit een nabijgelegen ger die een vindplaats wist van een schedel van een dinosaurus. Na een prijsafspraak met Rik gingen we op pad, met de jeep en daarna een stuk gelopen, heuvel op, heuvel af. En ja hoor, in het gesteente van een heuvel zagen we een kop. Er was nog een tweede fragment een stukje verderop, doch hier kon ik niets van maken.
Na een stuk rijden via een mooie route een picknickplaats gezocht en gevonden. Daarna foto's gemaakt van kudde kamelen. Daarna wist Rik een "stenenveld" waar iedereen zich kon uitleven in het zoeken van stenen.
Onderweg veel gazelles gezien en kraanvolgens die aan hun trek begonnen naar Z-O Azië.
Om 8 uur kamp opgeslagen en na het avondeten gelijk in de slaapzak vanwege de kou.

do 19-9 Gobi woestijn, via Arvaykheer (de zon schijnt de hele dag)
's-Morgens staat het ijs nog op de tent. Rond 07.00 uur moet ik er uit, het is bitter koud maar de rode gloed van de zonsopgang is prachtig. Ontbijt met muesli en melkpoeder van Ans (met heet water, lekker warm) en rond 10 uur rijden Hennie, Baira en ik in de jeep van "opa". Die is koud en tochtig maar dat is beter dan de hitte bij de "slager". Het landschap is kaal en we zijn snel in de provincie Övörkhangay.
Baira vertelt hoe ze heeft leren paardrijden sinds mei van dit jaar. Niks lessen, gewoon doen. Haar familie bestaat uit nomaden en ze heeft zelfs een "oranje" koe, van haar oma gekregen. Thuis in Erdenet heeft ze een Mongoolse en een gewone hond; de Mongoolse leeft buiten en de andere laat zichzelf uit. En dan is er nog het konijntje dat ze in Tarialan heeft gekregen. Ze vertelt over de Kazakken die in West-Mongolië leven en mooie grote Gers hebben, maar de Mongolen mogen de Kazakken niet. Ze liegen en ze vragen altijd hoeveel je verdient. Maar ze zijn wel zeer gastvrij. Ze hebben katten en daar houdt Baira niet van, evenals de meeste Mongolen

.Rond 13.00 uur zijn we in Arvaykheer, de provinciehoofdstad. Met Rik eten we in een soort snackbar voor 1200 Tugrug een uitgebreide maaltijd en drinken we melkthee. Ik proef gebrand gerstemeel, best lakker. Bij de soep (die ik niet neem) zit gestoomd brood, dat doet wel denken aan Oostenrijkse knoedels. Iedereen die binnen komt, kijkt natuurlijk naar ons.Enkelen krijgen vegetarisch eten; dat duurt langer dan de rest; moeten ze het vlees er eerst uitvissen? Maar het gaat fout, er waren er twee die de hoofdmaaltijd afbestelden. Er komt helemaal geen eten uit de keuken en dan blijkt dat Baira alle maaltijden heeft afbesteld. Ze krijgt op haar donder van Rik want ze was weggelopen en had de zaak niet goed in de gaten gehouden. Enfin, na weer wachten komt de "goulash": rijst, kool- en aardappelsalade en dunne plakjes gekookt schapenvlees, goed gekruid en wel te eten. Als we in Nederland alleen dit soort eten zouden hebben, dan zou ik een stuk dunner zijn. Of zou ik in de winter ook een voorraad Buuz gaan aanleggen?

Om ongeveer 15.00 uur zullen we vanaf het plein voor het stadhuis van Arvaykheer vertrekken. Het is een prachtig stadhuis maar het luxueus betegelde toilet is ongelooflijk vuil en er is geen water, ook niet in de stortbak. Het lijkt wel Oost-Europa in de communistische tijd. Leuk gesprek in het Engels met een lerares Russisch, die natuurlijk niet weet, waar Nederland ligt. In Europa, tussen Duitsland en Engeland, schijnt haar wel iets te zeggen.

Enfin, rond half 5 gaan we bijna rijden, maar nog niet helemaal. Eerst langdurig water tanken en daarna weer langdurig benzine tanken, want de jeeps hebben elk 2 benzinetanks. En daar gaan we dan weer, door een weids landschap en door de bergen. Op een pas met schitterend uitzicht op vergelende Larix-bossen stoppen we. Er is een grote Ovoo en ook een Stupa. Ik gooi een steentje op de Ovoo en loop er tweemaal omheen. Rond de Stupa staat een hekje met een heleboel hemelsblauwe sjaaltjes er aan geknoopt. Later lees ik dat de kleur met hemelgoden te maken heeft. En wat zie ik op mijn foto's: de hemel heeft inderdaad dezelfde kleur. Nog even rijden we verder en dan stoppen we in een prachtig dal, waar het nog lekker warm is.

In de buurt van een groep gers zetten we de tenten op; vlakbij zijn weer Larixen. Natuurlijk gaan we naar de gers en we mogen het melken van de paarden zien. Veulens worden dan bij de moeder gebracht en als het klaar is, mogen ze drinken Er komt maar weinig melk in de leren emmer. Het zijn grote veulens; waarschijnlijk worden ze lang aan de uier gehouden vanwege de melk. Daar wordt ook airakh van gemaakt, een heldere alcoholische drank. De paardenmelk smaakt heel prikkelend en zurig. En natuurlijk krijgen we weer de gedroogde wei, keihard maar wel lekker, thee en gefrituurd brood. Het brood is oud en heel hard en we spoelen het weg met een beetje airakh. Je went er aan.
Via Baira worden ons vele vragen gesteld over Nederland. Is de zee echt zo gevaarlijk als de mensen hier geloven? Ja, dat kun je wel zeggen. De ger-eigenaar zingt een lied over een moeder en een paard en wij zingen "Er was eens een meisje loos". Inmiddels wordt het ontzettend koud en ik ga vroeg naar bed (en Henny ook, blijkt later). De man van de ger heeft daarna nog een vuur gemaakt, waarbij iedereen lekker warm is geworden onder het genot van wodka/airakh, zo hoor ik de volgende morgen.

vr 20-9 rije rije rije in een wagentje en als je dan niet rijden kunt…
Onze laatste dag van de Gobi rijtoer wordt een lange dag. Veel rijden terwijl er onderweg ook nog best het een en ander te zien zal zijn.
Maar eerst is er het ontbijt. Rik en Baila hebben yoghurt gekocht bij de gers. De streek waar we nu zijn staat bekend om haar goede yoghurt aldus Rik. Hij neemt ook een grote pot yoghurt mee naar huis voor zijn schoonmoeder. Vanavond zijn we immers weer in Ulaambator.
De yoghurt is inderdaad heerlijk. Zacht van smaak, stevig, een beetje vlokkige boerenyoghurt. Toch opmerkelijk dat je dat in zo'n vlees en zuivelland als Mongolië weinig tegenkomt.
Het landschap was gisteren al veranderd, maar vandaag nog duidelijker. We zijn de Gobi nu echt uit. We zien weer veel steppen, bergen worden heuvels en zijn leeg, kaal en bruin. Ik vind het een beetje saai, depressief landschap. Maar later als de zon meer doorbreekt zie ik toch ook weer die mooie warme bruine kleuren die ik ook in de woestijn zag en dat licht maakt het landschap veel mooier.

Onderweg zien we weer heel veel knaagdiertjes en roofvogels zoals ook op de eerste dag van deze tocht. Ik zie een paar keer vlak langs de weg grote adelaars zitten. Wat een prachtige beesten toch. Ik moet eigenlijk de auto laten stoppen en een foto nemen. Maar ja als ze zo dicht langs de weg zitten zijn ze toch weg voordat je je toestel klaar hebt. Helga probeert het wel een paar keer. Een keer lijkt het te gaan lukken. We stoppen voorzichtig en maken zachtjes de auto open. De vogels blijven zitten….totdat de volgende jeep met piepende remmen achter ons stopt om te kijken waarom wij stoppen!
Onderweg naar Kharakhoram komen we langs het Shankh klooster. We bezoeken het klooster. Het is een klein authentiek klooster. Het lijkt op dat van Erden Dalay aan het begin van de Gobi toer.
Dan gaan we door naar Kharakhoram en het klooster Erdene Zu. Kharakhoram is de hoofdstad van Mongolië ten tijde van Djenghiz Khan. Rik verteld dat de mongolen, optimistische dromers als ze zijn, het plan hebben opgevat om Kharakhoram weer de hoofdstad van Mongolië te maken. Even alles uit Ulaambator verplaatsen zeker, naar dit dorp met zijn gebrek aan infrstructuur en voorzieningen!

Veel souvenirshops, toegangsprijzen en later nog eens apart betalen voor het museum. Er vindt net een ceremonie plaats. De monniken zijn aan het bidden, meer een soort monotoon zingen. Een monnik zingt steeds voor, daarbij een oud gebedsboek gebruikend. De anderen antwoorden hem.De monniken zijn van alle leeftijden. Oude, wijze en verrimpelde mannen en jongen eigenwijze jochies die met elkaar zitten te donderjagen tijdens de ceremonie. Ruzie makend om de stokken waarmee ze op gezette tijden op een grote gong mogen timmeren. Stiekem mekaar knijpen en meppen als de oudere monnik even niet kijkt.

Ik doneer wat geld. Ik voel me daar toe altijd geroepen op dit soort plekken. Je weet dat monniken vaak hun inkomsten deels uit dit soort giften moeten halen en ik vind het geen ongezond idee om je aan gewoonten en tradities te houden als je dergelijke plaatsen bezoekt. Zij stellen zich tenslotte open voor jouw toeristische nieuwsgierigheid!

Een belangrijk deel van ons bezoek aan Erdene Zu brengen we echter toch door in souvenir shops en stalletjes. Souvenirs zijn hier mooier en stukken goedkoper dan in Ulaambator. Het is het einde van de reis en iedereen gaat inslaan. Ook buiten het klooster bij de eeuwenoude schilpad en de gebroken fallus van Djenghiz Khan zijn souvenir verkopers te vinden. Ze hebben wel erg mooie dingen. Ook authentieke zaken en antieke zaken. Ans tikt een mooi antieke goudweegschaal op de kop. Een aantal mensen kopen mooie kleine authentieke voorwerpen of een mongools jasje. Ik koop een tibetaans boterschaaltje, waarin ze boterlichtjes branden in tempels en op altaars en een mooi bruinrood stenen snuiftabakflesje aan voor Tom. Eindelijk een leuk souvenir voor hem gevonden en tja, een èchte man draagt zo'n ding bij zich he!
Na de verlate lunch bij de fallus van Djenghiz rijden we verder naar Ulaambator. Even voorbij Kharakhoram zien we in de bergen met grote witte letters de datum van vandaag staan…merkwaardig. Rik verteld dat daar vlakbij een kazerne is en bij wijze van driloefening moeten de soldaten elke morgen die helling op en de datum aanpassen!
We verwachten veel van het feit dat we de rest van de weg over zo'n beetje de enige asfaltweg door Mongolië gaan. We moeten tenslotte nog zo'n 400 kilometer en het is al laat. Ach, ja, voor het eerst in Mongolië zeker hè… Een groot deel van de weg kunnen we beter naast het asfalt rijden dan erover. Grote diepe kuilen in een asfaltweg zijn linker dan kuilen in een zandpad! Op een hoop plaatsen kun je beter spreken van asfalt weg dan van asfaltweg. Aanleggen is een ding, maar je moet ook nog eens het geld en het apparaat hebben om zo'n weg op tijd te kunnen onderhouden! We schieten op deze weg echt niet harder op dan op de zandwegen. Dat wordt late avond of nachtwerk dus.
Rijden, rijden en nog eens rijden. Urenlang. Het landschap boeit me ook niet meer echt. Daarvoor wordt je te duf na zoveel rijden.
Onderweg stoppen we een paar keer bij een zogenaamde guanz. Kleine goedkope restaurantjes waar ze maar een paar items op het menu hebben. Vergelijk het maar met snackbars in het westen. We eten daar buuz. Gestoomd schapengehakt in deeg. Ik vind het erg lekker smaken. Hartig en warm, maar het is ook ongelooflijk vet. Het druipt eruit. Al dat vet na die drie weken mager en voornamelijk vegetarisch eten, is waarschijnlijk doorzaak van de ontzettende diarree die aan het eind van de avond bij me op komt zetten en waar ik uiteindelijk tot na een week na thuiskomst nog last van zal hebben, zei het dan minder heftig!
De guanz staan vaak in groepen bij elkaar. Keurig op een rijtje langs de weg. Pleisterplaatsen. We zien daar ook voor het eerst een waterverkoper. De guanz zijn gebouwtjes, geen tenten en staan dus op ene vaste plek. Nomaden zullen altijd naar plaatsen trekken waar ook water is., Hier kan dat dus niet. Een man met een grote tank op een kar, getrokken door een ezeltje, gaat langs de guanz, huisjes en vaste tenten om water te verkopen.
Als de zon gaat zakken en de maan begint op te komen passeren we op een gegeven moment een rivier. Ik zie dan een prachtig uitzicht, de rivier, de opkomende maan, het warme bruine landschap en de weerspiegeling in het water. Ik heb er nu nog spijt van dat ik niet keihard fotostop! Heb gebruld.

Tja en dan op een gegeven moment, het einddoel in zicht (nog 45 kilometer), gebeurt waar iedereen de hele toch al op zat te wachten: de auto van Opa wil niet meer. Het is al lang donker en we moeten nog verder. Dan blijkt de kracht van jeeps. Opa wordt gewoon getrokken door een andere jeep en nauwelijks trager dan anders rijden we alsnog naar Ulaambator.
We verheugen ons op het hotel.Na 8 dagen zonder douchen en wassen door het Gobi stof geraasd te zijn, voelen we ons smerig, plakkerig. Zo vies ben ik geloof ik nog nooit geweest! Wat zal dat heerlijk zijn…schoon warm water, schone kleren en een echt bed in een kamer waar geen nachtvorst heerst. 's Nachts als je moet plassen hoef je niet eerst al je winterkleren aan te trekken voordat je je tentje uit durft…wat een luxe. Maar ja, ik zei het al eerder hè, zeker voor het eerst in Mongolië. Alles klopt en is er, behalve dat warme water!

Nog even dit de koudste avond beleefden we op 19 september in de Gobi en toch wil ik er weer heen enkelen gingen dit jaar al naar KIRGISTAN

za 21-9 Ulaan Bator met ontbijt Chez Bernard!
Dit wordt een luxe dag, dus een lux begin (nou ja, de koude douche even laten voor wat het is); ontbijt bij Chez Bernard waar we lekker lang onze tijd nemen, op een stoel zitten aan een tafel is toch wel lux. Koffie, toast, eieren, vruchtensappen, diverse kaas, noem maar op. Langzaam druppelden er nog een paar binnen wat meteen verwarring bracht in bestellingen, afrekening e.d. Dit is echt een ontmoetingsplaats voor de buitenlanders en ik dacht o.a. Amerikanen, Australiërs te herkennen. Tot 12.00 uur gebrunched! en in kleine groepjes heeft ieder zo een programma. Eerst even geld wisselen in de department store en schulden betalen her en der. Ook even wat snuif kopen voor in de snuifflesjes en dan in ieder geval het Museum of National History. Leuk dit nu te zien en veel te herkennen met als klapstuk dé dinosaurus. Naar het grote Sükhbataar Square naar The Palace of Culture waar, vanuit het binnenplein the Mongolian National Modern Art Gallery te bereiken is. Maar eerst op het plein Sükhbataar te paard met op de achtergrond het mausoleum waar hij begraven ligt. Een echt Russisch plein met toch wel een aantal mooie gebouwen. Er wordt hier en daar gerenoveerd. Er heerst een drukte op het plein, een of ander festijn. Er worden diverse voordrachten gegeven, prachtige kostuums. Wij zoeken een rustig plekje op in een duitse bierstube om wat te drinken en toch het festijn te kunnen volgen. De Modern Art Gallery biedt ons zeer wisselende kunst en ook hier zijn het weer de herkenbare dingen (dat wat we onderweg hebben gezien) wat nu een plekje krijgt in ons geheugen. Terug naar Chez Bernard voor een hartige hap en moe maar voldaan naar het hotel. Want de bagage moet nog gepakt en we hebben een afscheidsdiner met Rik en Bayra in de Pizzeria. Ondertussen is het centrale verwarmingssysteem aangezet, dat gebeurt op 15 september tot 15 mei (dacht ik) en dan is het heerlijk warm (zo niet bloedheet) gewoon centraal geregeld. Dus de ramen dan maar open! Helaas lukt ons dat niet in de Pizzeria dus een laagje kleding uit, daar hebben we aardig routine in ondertussen!!
Een gezellig etentje met de nodige dankwoorden en cadeautjes voor Rik, Bayra en Yvonne. Het was een geweldige, onvergetelijke vooral een indrukwekkende tocht. Terug in het hotel worden de laatste financiële zaken afgehandeld welke door Rik netjes zijn uitgewerkt. Onze laatste nacht Mongolië.

zo 22-9 naar huis via Moskou en Berlijn
De hele nacht zijn er bouwactiviteiten met veel gehamer geweest ivm het verbeteren van het hotel cq het conferentieoord en gelukkig kwam er ook nog een groep laat binnen met veel gelach en dat is nooit slecht.
Om half zeven komt voor sommigen de verlossende klop op de deur van Annemarie. We kunnen de warrrme douches gebruiken, en dan om half acht de zwaarder geworden bagage letterlijk naar beneden slepen.
Rik en Bayra staan ons op te wachten met busje en taxi om naar het vliegveld te gaan en dan nemen we afscheid van het mooie Mongolië.
Het wegen en te zwaar bevonden was vooral van toepassing op Helga en Ans, dat dat ooit in 1 tent heeft gestaan???? Daarna enige opstopping bij de scan, stenen worden eruit gehaald, anderen lopen ongegeneerd doorrrrrrrrr,ja ja ongelijkheid dus.
Nescafe als ontbijt, ach het kan slechter, maar dan oproep voor Vercouteren ivm bagage, Van Stekelenburg gaat door de mazen van de wet met die enorme hoorn, Cathalijn haar dubbelhoorn blijft in Ulan Bataar, ach risico van het vak.
Met een half uur vertraging Mongolia gelaten voor wat het is-het is 10 uur 's-morgens en een ontbijtje zou prettig zijn.
Tussenlanding in Moskou, even de benen strekken, Yvonne is terecht begaan met een asielzoeker uit Sierra Leone die hier al een half jaar op het vliegveld bivakkeert
Door de enorme rij voor de damestoiletten had ik de kans met een Mongoolse munt op slot gehouden wc's te openen, dat maakte voor mij de tussenlanding de moeite waard.
In Berlijn aangekomen met een geweldig opgezet vervoersplan, maar uiteindelijk een taxibusje genomen naar het station, de communicatie was nog nooit zo vaag geweest in de groep.
Voor de lift van het station wilden sommigen wel erg snel naar huis, wat resulteerde in een vertraging van onze trein.
De groep zat gesplitst en een ieder nam op geheel eigen wijze afscheid van z'n reisgenoten, mijn idee -er is niets mooiers dan mensen-.
Ik kwam half twaalf in Hoorn aan en moest natuurlijk even alles in tcsf tempo vertellen om dan eindelijk om 3 uur in m'n geweldig luxe bed te dromen over een
…………………… juist.